Biegunka u psa – jakie są najczęstsze przyczyny. Jak leczyć rozwolnienie u psa?

Jakie są przyczyny biegunki u psa?

Biegunka u psa ma najczęściej sześć kategorii przyczyn: błędy dietetyczne (nagła zmiana karmy, zjedzenie nieodpowiedniego pokarmu), infekcje wirusowe (parwowiroza, koronawiroza), infekcje bakteryjne (Salmonella, E. coli, Campylobacter), pasożyty (glisty, tasiemce, Giardia, kokcydia), choroby przewodu pokarmowego (zapalenie trzustki, choroba zapalna jelit) oraz stres. W większości przypadków przyczyną jest błąd dietetyczny — ale jeśli biegunce towarzyszą dodatkowe objawy, należy wykluczyć pozostałe kategorie.

Biegunka to dosyć częsta przypadłość, objawiająca się nadmiarem wody w stolcu. Przyczyną gromadzenia się płynów jest nadmierne wydzielanie wody przez jelito grube, przez co nie może się ona wchłonąć i jest wydalana z kałem.

Rozwolnienie może mieć przebieg ostry lub przewlekły. O przewlekłej biegunce mówimy wtedy, gdy trwa ona u naszego czworonoga dłużej niż 14 dni lub występuje sporadycznie przez 3-4 tygodnie.

W przypadku psów większość przypadków ostrej biegunki ma związek ze spożytym pokarmem, ale to niejedyna przyczyna dolegliwości. Poniżej opisaliśmy najczęstsze przyczyny rozwolnienia u psów.

Biegunka wywołana zmianą karmy

Jedną z przyczyn biegunki u psa może być zmiana karmy. Zwłaszcza jeśli nowy pokarm jest wprowadzany zbyt szybko i układ pokarmowy zwierzaka nie jest w stanie się do niego przyzwyczaić. Może się też okazać, że pies cierpi na alergię lub nietolerancję pokarmową, których symptomem również bardzo często jest rozwolnienie.

Przeczytaj na blogu: Zmiana karmy u psa. Jak wprowadzić nową karmę?

Jak uniknąć tego problemu? Jeśli chcesz zmienić dietę swojego pupila, rób to powoli i dokładnie obserwuj reakcję zwierzęcia. W razie wystąpienia problemów będziesz mógł od razu zareagować i wykluczyć daną karmę, a dodatkowo, jeśli dolegliwości będą wymagały konsultacji weterynaryjnej, będziesz wiedzieć, co je spowodowało.

Biegunka wywołana zatruciem pokarmowym

Inną częstą przyczyną biegunki u psa jest zatrucie pokarmowe. Zwierzakom podczas spaceru bardzo często zdarza się zjeść coś, czego nie powinny, czego rezultatem może być rozwolnienie, a w poważniejszych przypadkach również inne dolegliwości, jak wymioty, bóle brzucha, gorączka czy drgawki.

Jeśli podejrzewasz, że Twój pies mógł się czymś zatruć, warto jak najszybciej skontaktować się z lekarzem weterynarii. Do czasu wizyty postaraj się nie karmić psa, ale zadbaj o to, by zwierzak się nie odwodnił.

Zobacz: DiarVet na biegunkę dla małych psów

Biegunka wywołana infekcją wirusową

Biegunka może być również rezultatem infekcji wirusowej, na przykład bardzo groźnej, zwłaszcza u szczeniąt, parwowirozy, ale też herpeswirozy, koronawirozy czy rotawirusa oraz wielu innych wirusów.

Wszystkie z tych chorób mogą być sporym zagrożeniem dla pupila, dlatego, jeśli rozwolnienie utrzymuje się dłużej niż dwa dni, towarzyszy mu gorączka, wymioty, ospałość i brak apetytu, najlepiej niezwłocznie skontaktować się z lekarzem weterynarii.

Biegunka wywołana infekcją bakteryjną

Kolejnym winowajcą, odpowiedzialnym za biegunkę u psa, mogą być bakterie, takie jak salmonella, E. coli czy często występujący Campylobacter upsaliensis. Niestety, podobnie jak w przypadku biegunki wirusowej, tak również tę o charakterze bakteryjnym ciężko odróżnić od „zwykłego” zatrucia.

Tym, co powinno zwrócić uwagę właściciela, są symptomy towarzyszące rozwolnieniu, takie jak wymioty, gorączka czy krew w kale.

Biegunka wywołana chorobami układu pokarmowego

Bardzo często biegunka może być objawem problemów z przewodem pokarmowym. Typowe choroby układu pokarmowego u psów to:

• zapalenie żołądka,
• zapalenie trzustki,
• choroba zapalna jelit,
• nowotwory układu pokarmowego.

Oczywiście, podobnie jak w pozostałych przypadkach, nie sposób samodzielnie postawić diagnozy. Dlatego jeśli pies ma biegunkę, której towarzyszą inne, niepokojące objawy, należy koniecznie skonsultować się z lekarzem weterynarii. 

Biegunka wywołana pasożytami

Do pasożytów jelitowych najczęściej wywołujących biegunkę u psów należą: glisty (Toxocara canis), tasiemce, tęgoryjce, a także Giardia lamblia (lamblioza — szczególnie częsta u szczeniąt i psów ze schronisk) oraz Cystoisospora spp. (kokcydioza — groźna zwłaszcza dla szczeniąt poniżej 6. miesiąca życia). Giardia jest przenoszona drogą fekalno-oralną — przez kontakt z kałem zakażonego psa lub skażoną wodą. Diagnozę stawia się na podstawie badania kału metodą flotacji lub testu antygenowego.

Poza oczywiście biegunką, dolegliwościom wywołanym obecnością pasożytów może towarzyszyć ospałość, matowienie sierści, wymioty, wzdęcia lub zwłaszcza w przypadku tasiemca, swędzenie w okolicach odbytu.

Biegunka wywołana stresem

Stres to często niedoceniana przyczyna biegunki u psów — szczególnie przy: przeprowadzce, wizycie u weterynarza, wystawieniu na głośne dźwięki (fajerwerki, burza), zmianie opiekuna lub przyjeździe gości. Biegunka stresowa zazwyczaj ustępuje samoistnie po ustaniu czynnika stresogennego, bez konieczności wizyty weterynaryjnej, pod warunkiem że pies jest nawodniony i nie wykazuje innych objawów.

Ostra i przewlekła biegunka u psa

Ostra biegunka trwa krócej niż 2 tygodnie i najczęściej ustępuje samoistnie przy odpowiedniej opiece domowej. Przewlekła — trwająca powyżej 14 dni lub nawracająca przez 3–4 tygodnie — wymaga diagnostyki weterynaryjnej, bo zazwyczaj wskazuje na głębszą przyczynę. Przy ostrej biegunce bez dodatkowych objawów możesz działać samodzielnie przez pierwsze 48 godzin. Przy przewlekłej — nie czekaj dłużej niż tydzień przed wizytą.

Przyczynami ostrej biegunki mogą być:

• zatrucie pokarmowe – pies spożył zepsute lub nieodpowiednie jedzenie,
• zbyt szybka zmiana karmy,
• stres,
• zakażenia wirusowe, bakteryjne lub pasożytnicze,
• zatrucie toksynami.

Symptomy towarzyszące gwałtownej biegunce obejmują częste oddawanie wodnistego stolca, lekką ospałość, czasem również utratę apetytu i wymioty.

Jak pomóc psu? Przede wszystkim należy zapewnić mu dostęp do świeżej wody. Poza tym należy stosować dietę lekkostrawną, a jeśli objawy nie ustaną po 48 godzinach – skontaktować się z lekarzem.

Biegunka o charakterze chronicznym, czyli trwająca dłużej niż dwa tygodnie, może być związana z poważniejszymi dolegliwościami. Częstą przyczyną nieżytu są:

• infekcje lub stany zapalne układu pokarmowego
• alergie i nietolerancje pokarmowe,
• choroby ogólnoustrojowe, takie jak choroby wątroby czy trzustki,
• zakażenie pasożytami,
• choroby autoimmunologiczne atakujące układ pokarmowy.

Biegunka przewlekła może prowadzić do utraty apetytu oraz masy ciała. Chore zwierzę będzie ospałe i letargiczne. By zapobiec poważniejszym następstwom, należy bezzwłocznie podjąć adekwatne leczenie.

Biegunka jelita cienkiego a jelita grubego — jak je odróżnić?

Objawy rozwolnienia u psa

Biegunce u psa mogą towarzyszyć różne objawy. Najczęstszym jest oczywiście luźny lub wodnisty, oddawany w nadmiarze kał.

Poza tym zwierzakowi mogą dokuczać też wzdęcia, gazy i inne dolegliwości ze strony układu jelitowego, bóle brzucha, ospałość, utrata apetytu, spadek masy ciała, bardzo groźne dla zwierzęcia odwodnienie, a także widoczny wysiłek przy defekacji, pomimo oddawania rzadkich stolców. Całość zebraliśmy do czytelnej tabeli:

Wszystkie symptomy są niepokojące, ale szczególną uwagę właściciela powinna zwrócić obecność krwi, nadmiaru śluzu oraz kawałków pasożytów w stolcu. Alarmujący powinien być też kał w czarnym, smolistym kolorze. Takie zabarwienie odchodów może oznaczać krwawienie z górnego przewodu pokarmowego.

Jak sprawdzić czy pies jest odwodniony?

Dwa szybkie testy domowe:

(1) Test fałdu skóry — delikatnie uchwyć i unieś fałd skóry na grzbiecie szyi lub boku. Jeśli skóra wraca na miejsce natychmiast po puszczeniu — pies jest nawodniony. Jeśli fałd powoli opada lub zostaje uniesiony — odwodnienie jest poważne.

(2) Ocena błon śluzowych — sprawdź dziąsła: powinny być różowe i wilgotne. Blade, suche lub szaroniebieskie dziąsła to sygnał natychmiastowej wizyty weterynaryjnej.

Co podać psu przy biegunce? Domowe sposoby krok po kroku

Przy łagodnej, krótkotrwałej biegunce bez towarzyszących objawów alarmowych możesz pomóc psu w domu, stosując trzy kroki: głodówkę 12–24 godziny, stały dostęp do wody, a następnie lekkostrawną dietę przez 2–3 dni. Poniżej szczegółowy protokół.

Oto kilka metod, które mogą pomóc w przypadku lekkich dolegliwości ze strony układu pokarmowego.

1. Głodówka – krótka głodówka, trwająca 12-24 godziny, jest skutecznym sposobem na opanowanie biegunki. Dzięki niej żołądek może się uspokoić i oczyścić.
2. Odpowiednia dieta – z biegunką możesz również walczyć, karmiąc zwierzaka w odpowiedni sposób. Odżywcze, lecz lekkostrawne jedzenie jest bardzo ważne w leczeniu problemów gastrycznych. Żeby dodatkowo ułatwić zwierzęciu trawienie, możesz zmiksować posiłki na papkę. Pokarmy, które warto podawać psu, to:

• banany,
• gotowane ziemniaki,
• buliony,
• twaróg,
• jajka,
• jogurt naturalny,
• dynia,
• ryż,
• kurczak (bez skóry).

3. Płyny – odwodnienie jest niezwykle groźne dla każdego żywego stworzenia, a w trakcie biegunki może dojść do niego bardzo szybko. Dlatego cierpiącemu na rozwolnienie psu musisz zapewnić stały dostęp do wody. Możesz dodać do niej bulion z kurczaka lub wołowiny, by dostarczyć zwierzęciu nieco wartości odżywczych i elektrolitów.
4. Suplementy – naturalne, łagodnie działające suplementy mogą pomóc zwierzęciu w szybszym wyzdrowieniu. Możesz sięgnąć po gotowe preparaty, na przykład DIARVET od Vet Expert, zawierający bentonit, cykorię, taniny i pektyny, który pomaga szybko zagęścić kał, a dzięki zawartości naturalnych prebiotyków wspiera mikroflorę jelitową. DIARVET dostępny jest w formie pasty lub smacznej, podzielnej tabletki.

DIARVET - preparat wspomagający w biegunce dla psów i kotów

Pamiętaj, że domowe metody można stosować tylko w przypadku niegroźnej, krótkotrwałej biegunki, w której trakcie Twój pies zachowuje się normalnie, a jedynym problemem są częste wypróżnienia, bez innych, niepokojących objawów.

Czy można podać psu węgiel aktywowany lub Smectę?

Tak - pod warunkiem zachowania odpowiedniego dawkowania:

• węgiel aktywowany: ok. 1 tabletka (250 mg) na 10 kg masy ciała, max 2–3 razy dziennie; podawaj osobno od innych leków lub pokarmu (minimum 2 godziny przerwy, bo adsorbuje wszystko).
• Smecta (diosmektyt): ok. 1 saszetka (3 g) na 15 kg masy ciała, 2–3 razy dziennie; można rozpuścić w niewielkiej ilości wody lub bulionu. Oba preparaty działają objawowo — zagęszczają stolec i wiążą toksyny, ale nie leczą przyczyny.

Nie stosuj ludzkich leków przeciwbiegunkowych (Stoperan/loperamid) bez konsultacji weterynaryjnej — mogą być niebezpieczne dla psów.

Schemat powrotu do normalnej diety po biegunce:

Leczenie farmakologiczne biegunki – wtedy powinieneś udać się z psem do lekarza

Jedź do weterynarza bez czekania, gdy: biegunce towarzyszy krew w kale (świeża lub smolisty czarny kał), wymioty lub gorączka; pies jest apatyczny i odmawia jedzenia przez ponad 24h; biegunka dotyczy szczeniaka poniżej 6 miesięcy lub starszego psa; objawy nie ustępują po 48 godzinach opieki domowej.

W sytuacji, gdy Twój pies zachowuje się inaczej niż zwykle, nie ma energii, nie chce jeść, a biegunka trwa dłużej niż dwa dni i towarzyszą jej wymioty, konieczna będzie wizyta w lecznicy.

Innym symptomem, który powinien natychmiast zaalarmować właściciela czworonoga, jest obecność krwi lub pasożytów w kale, a także nietypowe, ciemny lub czarny kolor stolca. Jak już pisaliśmy, wszystkie te objawy mogą być sygnałem poważniejszych chorób, a także infekcji – wirusowych lub bakteryjnych – które, nieleczone, mogą doprowadzić nawet do śmierci zwierzaka.

W normalnych warunkach woda wchłania się w układzie pokarmowym psa, a następnie jest wykorzystywana przez ciało do zachodzących w nim procesów. Ale kiedy zwierzę ma biegunkę, wszystko dosłownie „przelatuje” przez nie, a płyny wydalane są razem z kałem, co może powodować odwodnienie. Jeśli dodatkowo pies wymiotuje, dehydratacja może nastąpić znacznie szybciej.

Odwodnienie z kolei prowadzi do zaburzenia gospodarki elektrolitowej w organizmie, zmuszając nerki do wytężonej pracy, co może spowodować niewydolność narządów, zagrażającą życiu psa.

Jednymi z objawów, że stan zwierzęcia jest poważny, są jadłowstręt i brak energii. Oczywiście, ich przyczyną mogą być problemy trawienne (w końcu nikt nie ma ochoty na jedzenie, gdy nie czuję się dobrze), ale mogą to być również symptomy poważniejszych dolegliwości. Dlatego, jeśli po 48, maksymalnie 72 godzinach Twój zwierzak wciąż jest apatyczny i odmawia jedzenia, należy zacząć działać.

Lekarz weterynarii przeprowadzi badanie kliniczne i — zależnie od wywiadu — zleci badanie kału (w kierunku pasożytów, Giardii, kokcydiozy), morfologię krwi z biochemią (ocena odwodnienia, funkcji wątroby i nerek), test na parwowirozę (szczególnie u szczeniąt) lub badanie USG jamy brzusznej. Leczenie zależy od przyczyny: przy infekcjach bakteryjnych — antybiotyki (często metronidazol), przy pasożytach — leki przeciwpasożytnicze (fenbendazol, pyrantel), przy ciężkim odwodnieniu — płynoterapia dożylna.

Przeczytaj na blogu: Probiotyk dla psa i kota - jaki wybrać?

DIARVET SMALL BREED & CATS - preparat wspomagający w biegunce dla małych psów i kotów

Jak prawidłowo dbać o psa z biegunką

Jak zadbać o nękanego niestrawnością czworonoga? Oto kilka wskazówek, które przyspieszą powrót do formy!

Podawaj psu niewielkie ilości gotowanego mięsa, na przykład kurczaka lub ryby, wymieszane z białym ryżem. Jeśli objawy ustępują, możesz karmić zwierzę niewielkimi ilościami pokarmu co dwie godziny, a następnie stopniowo dodawać do ryżu z mięsem karmę, którą je zazwyczaj, przez następne 24 godziny. Po tym czasie możesz spróbować powrócić do standardowej diety psa.

Poza tym upewnij się, że Twój pupil spożywa odpowiednie ilości wody. Możesz dodać do niej bulion, by zachęcić go do picia. Jeśli jednak biegunce towarzyszą wymioty, nie pozwól psu spożywać zbyt dużej ilości płynów naraz, bo może to prowadzić do ponownych torsji. Zamiast tego często podawaj zwierzęciu niewielkie ilości przegotowanej, chłodnej wody.

Czego nie robić, gdy pies ma biegunkę?

• Nie podawaj ludzkich leków na biegunkę (loperamid/Stoperan, Nifuroksazyd) bez konsultacji weterynaryjnej — loperamid może być toksyczny dla niektórych ras psów (szczególnie owczarki ze zmutowanym genem MDR1) i nie leczy przyczyny
• Nie zmuszaj psa do jedzenia podczas głodówki — układ pokarmowy potrzebuje odpoczynku
• Nie ignoruj oznak odwodnienia — suche dziąsła i wolno wracający fałd skóry to sygnał natychmiastowej wizyty
• Nie stosuj domowych metod dłużej niż 48h bez poprawy — opóźnienie diagnozy przy parwowirozie lub zatruciu może zagrażać życiu
• Nie podawaj mleka ani produktów mlecznych (poza twarogiem i jogurtem bez laktozy) — nabiał może nasilić biegunkę
• Nie ograniczaj wody — chyba że towarzyszą wymioty; wtedy podawaj w małych porcjach często, a nie duże ilości naraz

W większości przypadków biegunka u psa ma łagodny, krótkotrwały przebieg, a jej przyczyny to najczęściej zmiany w diecie lub zjedzenie czegoś nieświeżego lub nienadającego się dla zwierzaka. Przy odrobinie troski, wszelkie objawy powinny ustąpić w ciągu kilku dni. Zwłaszcza przy odpowiedniej opiece!