Zapalenie pęcherza moczowego u kotów – objawy, przyczyny i leczenie krok po kroku

Czym jest zapalenie pęcherza moczowego u kota?

Zapalenie pęcherza moczowego to stan zapalny ściany (błony śluzowej) pęcherza, który objawia się bólem i zaburzeniami oddawania moczu. U kotów objawy ze strony dolnych dróg moczowych mogą mieć różne przyczyny, dlatego samo ich występowanie nie pozwala jeszcze stwierdzić, z jakim problemem mamy do czynienia.

Jednym z częstych rozpoznań jest idiopatyczne zapalenie pęcherza kotów (FIC). Określenie „idiopatyczne” oznacza, że po wykluczeniu innych chorób nie udaje się ustalić przyczyny dolegliwości. FIC dotyczy głównie kotów młodych i w średnim wieku (ok. 2-7 lat). FIC ma złożone podłoże, a istotną rolę w występowaniu i nawrotach objawów mogą odgrywać m.in. stres oraz warunki środowiskowe.

Szczególnie niebezpieczna jest natomiast niedrożność cewki moczowej, występująca przede wszystkim u kocurów. Kot, który wielokrotnie próbuje oddać mocz, ale nie może tego zrobić, wymaga natychmiastowej pomocy weterynaryjnej.Jak zapalenie pęcherza wiąże się z FLUTD?

FLUTD (Feline Lower Urinary Tract Disease) to określenie obejmujące różne choroby i zaburzenia dotyczące dolnych dróg moczowych kota. Nie jest więc nazwą jednej konkretnej choroby.

Do problemów zaliczanych do FLUTD należą m.in.:

• idiopatyczne zapalenie pęcherza (FIC),
• kamica moczowa,
• zakażenia układu moczowego,
• czopy cewkowe (mieszanina śluzu i kryształów – częsta przyczyna niedrożności u kocurów)
• wady anatomiczne,
• nowotwory (głównie u kotów starszych),
• niedrożność cewki moczowej (będąca powikłaniem).

Ponieważ mogą powodować podobne objawy, ustalenie ich przyczyny wymaga odpowiedniej diagnostyki.

Jakie są objawy zapalenia pęcherza u kota?

Problemy z dolnymi drogami moczowymi najczęściej można zauważyć po zmianie sposobu korzystania z kuwety. Kot może:

• często wchodzić do kuwety i oddawać niewielkie ilości moczu,
• napinać się podczas mikcji,
• miauczeć lub w inny sposób sygnalizować ból,
• oddawać mocz poza kuwetą,
• mieć widoczną krew w moczu,
• częściej wylizywać okolice ujścia cewki moczowej.

Takie objawy nie pozwalają samodzielnie określić ich przyczyny. Jeśli natomiast kot podejmuje próby mikcji, ale nie oddaje moczu, sytuację należy traktować jako nagłą i natychmiast skontaktować się z lekarzem weterynarii. Taki obraz łatwo pomylić z zaparciem – jeśli kocur napina się w kuwecie i nic nie oddaje, należy zakładać niedrożność cewki, dopóki lekarz jej nie wykluczy. Całkowita niedrożność w ciągu 1–2 dni prowadzi do zagrażających życiu zaburzeń (mocznica, hiperkaliemia).Dlaczego kot często odwiedza kuwetę, oddając niewiele moczu?

Częste oddawanie niewielkich ilości moczu może wynikać z podrażnienia i bólu w obrębie dolnych dróg moczowych. Kot odczuwa wtedy potrzebę częstszego korzystania z kuwety, mimo że w pęcherzu znajduje się niewiele moczu.

Podobny objaw może jednak występować przy różnych chorobach układu moczowego, dlatego nie należy na jego podstawie zakładać, że przyczyną jest właśnie FIC.

Co oznacza ból i napinanie się podczas oddawania moczu?

Napinanie się, wokalizacja i widoczny dyskomfort podczas mikcji mogą świadczyć o bolesnym oddawaniu moczu. Takie zachowanie wymaga konsultacji weterynaryjnej.

Szczególną uwagę trzeba zwrócić na sytuację, w której kot wielokrotnie przyjmuje pozycję do oddania moczu, ale mocz się nie pojawia. Może to wskazywać na niedrożność cewki moczowej i wymaga pilnej pomocy.

Dlaczego w moczu kota pojawia się krew?

Krew w moczu, czyli krwiomocz, może towarzyszyć podrażnieniu lub uszkodzeniu tkanek w obrębie dróg moczowych. Pojawia się m.in. przy stanach zapalnych, kamicy czy FIC.

Krwiomocz nie wskazuje jednak jednoznacznie na konkretną chorobę. Jeśli zostanie zauważony w kuwecie, warto skontaktować się z lekarzem weterynarii i ustalić jego przyczynę.

Dlaczego kot załatwia się poza kuwetą?

Oddawanie moczu poza kuwetą może być jednym z objawów problemów z układem moczowym. Kot odczuwający ból lub silne parcie może zacząć korzystać z innych miejsc w domu.

Nie oznacza to jednak, że każde oddawanie moczu poza kuwetą wynika z zapalenia pęcherza. Przyczyną mogą być również czynniki behawioralne lub środowiskowe, dlatego warto spojrzeć na zachowanie kota w szerszym kontekście.

Co oznacza nadmierne wylizywanie okolic intymnych u kota?

Częstsze wylizywanie okolic ujścia cewki moczowej może być reakcją na ból lub dyskomfort. Jeśli zachowaniu temu towarzyszą częste wizyty w kuwecie, napinanie się podczas mikcji, krwiomocz lub inne niepokojące objawy, kot powinien zostać zbadany przez lekarza weterynarii.

Przeczytaj na blogu: Niedrożność cewki moczowej u kota – objawy, jak pomóc?

Jakie są przyczyny zapalenia pęcherza u kota?

Objawy ze strony dolnych dróg moczowych mogą mieć różne podłoże. Jedną z możliwych przyczyn jest FIC, ale podobne problemy mogą być związane również z obecnością kamieni moczowych, zakażeniem czy innymi chorobami dróg moczowych.

Właśnie dlatego rozpoznanie nie powinno opierać się wyłącznie na obserwacji objawów w domu.

Jaką rolę odgrywa stres w idiopatycznym zapaleniu pęcherza?

Stres jest uznawany za jeden z ważnych czynników związanych z występowaniem i nawrotami FIC, ale nie można sprowadzić tej choroby wyłącznie do stresu. Jej mechanizm jest bardziej złożony i wiąże się m.in. ze sposobem, w jaki organizm kota reaguje na bodźce środowiskowe.

Źródłem napięcia mogą być np. życie wyłącznie w domu, nadwaga i mała aktywność, duża liczba kotów w gospodarstwie, żywienie wyłącznie suchą karmą, konflikty między zwierzętami, przeprowadzka, pojawienie się nowego domownika, brak możliwości realizowania naturalnych zachowań czy nieodpowiednio zorganizowana przestrzeń. Znaczenie mają przy tym indywidualne reakcje kota – to, co dla jednego zwierzęcia pozostaje obojętne, dla innego może być źródłem stresu.

Jak kamica moczowa wiąże się z zapaleniem pęcherza?

Obecność kryształów w moczu nie jest równoznacza z kamicą ani chorobą. Kamienie znajdujące się w drogach moczowych mogą podrażniać ich ściany, powodować ból i utrudniać prawidłowe oddawanie moczu. Rodzaj złogów ma znaczenie dla dalszego postępowania, dlatego sposób leczenia dobiera się po przeprowadzeniu diagnostyki. U kotów ponad 90% kamieni to struwity i szczawiany wapnia. Struwity można rozpuścić dietą (zwykle w ciągu kilku tygodni), natomiast szczawianów wapnia nie – trzeba je usunąć (zabiegowo lub przez wypłukanie) i zapobiegać nawrotom.U kocurów dodatkowym zagrożeniem jest niedrożność cewki moczowej. Może do niej dojść z powodu czopu (mieszaniny śluzu i kryształów) lub kamienia blokującego cewkę, ale także w przebiegu FIC – na skutek obrzęku i skurczu cewki, bez fizycznej przeszkody – i jest to stan wymagający natychmiastowego leczenia.

Kiedy przyczyną są infekcje bakteryjne?

Bakteryjne zakażenia dróg moczowych są jedną z możliwych przyczyn dolegliwości, choć u młodych, zdrowych kotów występują stosunkowo rzadko. Częściej diagnozuje się je u starszych zwierząt oraz kotów z niektórymi chorobami współistniejącymi, takimi jak przewlekła choroba nerek, cukrzyca, nadczynność tarczycy, a także przebyte cewnikowanie cewki lub uretrostomia. U kotów poniżej 10 roku życia zakażenia bakteryjne odpowiadają zwykle za 1-3% przypadków objawów z dolnych dróg moczowych, natomiast u kotów powyżej 10 roku życia – już nawet 40-50%.Jeżeli lekarz podejrzewa zakażenie bakteryjne, może zalecić wykonanie posiewu moczu. Pozwala to potwierdzić obecność bakterii i odpowiednio dobrać leczenie.

Jak niedostateczne nawodnienie i sucha karma wpływają na ryzyko choroby?

Ilość przyjmowanych płynów wpływa na objętość i koncentrację moczu, dlatego odpowiednie nawodnienie jest istotnym elementem dbania o dolne drogi moczowe. Nie oznacza to, że sama sucha karma powoduje zapalenie pęcherza - stanowi jednak czynnik ryzyka. W badaniu Markwella i in. z 1999 r. u kotów z FIC karmionych karmą mokrą nawroty w ciągu roku wystąpiły tylko u 11% wobec 39% przy karmie suchej. Zwiększenie podaży wody to najlepiej udokumentowana interwencja żywieniowa w FIC.

Spożycie wody można zwiększać m.in. poprzez podawanie mokrej karmy, ustawienie kilku źródeł świeżej wody lub zastosowanie fontanny, jeśli kot chętnie z niej korzysta.

Jak wygląda diagnostyka zapalenia pęcherza u kota?

Diagnostyka ma przede wszystkim ustalić, co powoduje objawy ze strony dolnych dróg moczowych. Lekarz zaczyna zwykle od wywiadu i badania klinicznego, a dalsze postępowanie dobiera do stanu kota i podejrzewanej przyczyny problemu.

W diagnostyce mogą znaleźć zastosowanie:

• badanie moczu,
• posiew moczu przy podejrzeniu zakażenia,
• badania krwi,
• USG.

FIC rozpoznaje się po wykluczeniu innych możliwych przyczyn podobnych objawów.

Jakie badania wykonuje lekarz weterynarii przy podejrzeniu zapalenia pęcherza?

Zakres badań zależy od objawów, wieku, stanu zdrowia i historii choroby kota. Badanie moczu pozwala ocenić m.in. jego ciężar właściwy, pH oraz obecność krwi, osadu czy kryształów. Obecność kryształów w moczu nie oznacza sama w sobie choroby ani kamicy – kryształy występują też u zdrowych kotów i mogą wytrącać się już po pobraniu próbki, dlatego ocenia się je w świeżym moczu. W określonych przypadkach wykonuje się również posiew. Mocz do posiewu pobiera się najlepiej przez nakłucie pęcherza (cystocentezę), ponieważ próbka z kuwety jest zanieczyszczona.

USG i RTG mogą być pomocne przy poszukiwaniu złogów oraz ocenie dróg moczowych. Nie każdy kot potrzebuje jednak wszystkich możliwych badań – ich zakres ustala lekarz weterynarii.

Kiedy objawy wymagają natychmiastowej wizyty u lekarza weterynarii?

Pilnej pomocy wymaga przede wszystkim kot, który próbuje oddać mocz, ale nie jest w stanie tego zrobić. Szczególną czujność należy zachować u kocurów, u których budowa cewki zwiększa ryzyko jej niedrożności.

Do niepokojących objawów należą również:

• wyraźne osłabienie,
• wymioty,
• brak apetytu,
• apatia lub ukrywanie się,
• szybko pogarszający się stan ogólny,
• u kocurów intensywne wylizywanie prącia,
• brak moczu w kuwecie od kilkunastu godzin mimo prób mikcji.

W takiej sytuacji nie należy czekać na samoistne ustąpienie dolegliwości. Całkowita niedrożność może doprowadzić do śmierci w ciągu 1-2 dni.

VET EXPERT FUNCTIONAL CAT SOUP URINARY 40g - bulion nawadniający dla kotów z problemami układu moczowego

Specjalistyczne wsparcie dla zdrowia układu moczowego kota w formie smakowitej zupki.

Zobacz w sklepie

Jak wygląda leczenie zapalenia pęcherza u kota krok po kroku?

Leczenie zależy od przyczyny objawów, dlatego nie istnieje jeden schemat odpowiedni dla każdego kota. Po przeprowadzeniu diagnostyki lekarz dobiera postępowanie do rozpoznanego problemu.

Może ono obejmować:

1. pilne udrożnienie cewki w przypadku jej niedrożności,
2. leczenie bólu i innych występujących objawów,
3. postępowanie właściwe dla rozpoznanej przyczyny,
4. odpowiednie żywienie i zwiększenie podaży płynów, jeśli są wskazane,

zmiany środowiskowe u kotów z FIC. Ostry epizod FIC zwykle ustępuje samoistnie w ciągu ok. 3–7 dni niezależnie od leczenia, ale nawroty są częste (w badaniach u ok. 40–65% kotów). Dlatego w ostrej fazie kluczowe jest leczenie bólu, a długofalowo – profilaktyka.

Antybiotyki stosuje się w przypadku uzasadnionego podejrzenia lub potwierdzenia zakażenia bakteryjnego, a nie rutynowo przy każdym zapaleniu pęcherza.

Jak leczy się idiopatyczne zapalenie pęcherza?

W postępowaniu przy FIC ważną rolę odgrywa ograniczenie czynników stresowych oraz odpowiednie dostosowanie środowiska kota. Takie wielokierunkowe podejście określa się jako MEMO (Multimodal Environmental Modification).

W praktyce może ono obejmować zapewnienie odpowiedniej liczby kuwet, miejsc odpoczynku i kryjówek, możliwości wspinania się i zabawy oraz oddzielnych zasobów w domu zamieszkiwanym przez kilka kotów. Ważna jest także przewidywalność otoczenia i ograniczanie konfliktów między zwierzętami.

Podstawą postępowania w ostrym epizodzie FIC jest leczenie bólu (za pomocą leku przeciwbólowego, a nie antybiotyku).

Konkretne zmiany warto dopasować do sytuacji danego kota zamiast stosować jeden identyczny zestaw zaleceń u wszystkich zwierząt.

Jak przebiega leczenie zapalenia na tle bakteryjnym?

Jeżeli badania potwierdzą zakażenie bakteryjne, lekarz weterynarii może zastosować odpowiednio dobrany antybiotyk. Lek należy podawać zgodnie z zaleconym dawkowaniem i przez wskazany czas. Według aktualnych wytycznych (ISCAID z 2019 r.) niepowikłane, sporadyczne bakteryjne zapalenie pęcherza leczy się krótko (zwykle 3–5 dni), najlepiej antybiotykiem dobranym na podstawie posiewu i antybiogramu. Czynniki sprzyjające nawracającym zakażeniom to np. choroba nerek, cukrzyca, nadczynność tarczycy czy kamica.

Przy nawracających zakażeniach istotne może być również poszukiwanie czynników, które sprzyjają ich występowaniu.

Jaką rolę odgrywa dieta i nawodnienie w leczeniu?

Odpowiednie żywienie i zwiększenie podaży płynów mogą być istotnymi elementami postępowania przy chorobach dolnych dróg moczowych. Konkretna dieta powinna być jednak dobrana do rozpoznania – nie każda karma typu urinary jest odpowiednia w każdej chorobie układu moczowego.

VET EXPERT oferuje karmę weterynaryjną URINARY CAT w wersji suchej i mokrej. Karma URINARY CAT jest przeznaczona dla kotów z kamicą struwitową (rozpuszczanie i ograniczanie nawrotów złogów), natomiast u kotów z FIC najważniejsze jest zwiększenie ilości wody w diecie – tu sprawdza się wersja mokra oraz bulion –  FUNCTIONAL CAT SOUP URINARY.

VET EXPERT URINARY CAT - sucha karma weterynaryjna dla kotów

Karma dietetyczna zalecana dla kotów we wspomaganiu rozpuszczania i zapobiegania tworzeniu się kamieni struwitowych.

Zobacz w sklepie

Jak zapobiegać nawrotom zapalenia pęcherza u kota?

Sposób ograniczania ryzyka nawrotów zależy od przyczyny wcześniejszych problemów. U kotów z FIC szczególne znaczenie ma zwiększenie udziału mokrej karmy i wody w diecie (najlepiej udokumentowana interwencja w FIC), odpowiednie środowisko,  ograniczenie stresu oraz utrzymanie prawidłowej masy ciała i aktywności. W przypadku kamicy ważne są okresowe kontrolne badania moczu i badania obrazowe. W innych przypadkach lekarz może zalecić określony sposób żywienia lub dalsze kontrole.

Elementem wspomagającym może być również suplementacja dobrana do potrzeb zwierzęcia. VET EXPERT URINOVET CAT jest preparatem przeznaczonym do wspierania prawidłowego funkcjonowania układu moczowego kotów. Zawiera m.in. żurawinę, glukozaminę, kozłek lekarski i suszony korzeń pietruszki.

W ofercie znajduje się także URINOVET CAT DILUTION zawierający składniki obniżające pH moczu. Tego rodzaju preparatu nie należy jednak dobierać wyłącznie na podstawie objawów – zasadność jego stosowania zależy m.in. od właściwości moczu i rodzaju występującego problemu. Karm i preparatów obniżających pH moczu nie należy ze sobą łączyć ani stosować bez zalecenia lekarza weterynarii – nadmierne zakwaszenie moczu sprzyja m.in. kamicy szczawianowej. Uwaga: zakwaszanie moczu nie jest wskazane przy kamicy szczawianowej, chorobie nerek i u kociąt.

Przeczytaj na blogu: Kot senior – jak dbać o starszego kota?

Jak ograniczyć stres w środowisku kota?

Otoczenie kota powinno umożliwiać mu swobodne korzystanie z najważniejszych zasobów oraz realizowanie naturalnych zachowań. Pomocne może być:

1. zapewnienie odpowiedniej liczby kuwet – liczba kuwet = liczba kotów + 1, rozmieszczone w różnych miejscach domu (nie obok siebie), duże (ok. 1,5 długości kota), sprzątane codziennie; dodatkowo zapewnienie bezzapachowego żwirku,
2. stworzenie kryjówek oraz miejsc położonych na różnych wysokościach,
3. zapewnienie możliwości drapania i zabawy,
4. rozmieszczenie akcesoriów tak, aby koty mieszkające razem nie musiały o nie konkurować,
5. utrzymywanie możliwie przewidywalnego rytmu dnia.

Jeśli trudno ustalić źródło przewlekłego stresu lub konfliktów między zwierzętami, pomocna może być konsultacja z lekarzem weterynarii zajmującym się behawiorem lub wykwalifikowanym behawiorystą.

Jak zwiększyć spożycie wody przez kota na co dzień?

Nie ma jednej metody, która zachęci do picia każdego kota, dlatego warto sprawdzić kilka rozwiązań i obserwować jego preferencje. Można ustawić w domu kilka misek z wodą, regularnie wymieniać ich zawartość, wypróbować fontannę albo zwiększyć udział mokrego pokarmu w diecie. Miski powinny znajdować się z dala od kuwety i miski z jedzeniem, być szerokie i płytkie. Dodatkową opcją dla kotów ze skłonnością do problemów z układem moczowym może być karma uzupełniająca o dużej zawartości wody. Niezależnie od wybranego sposobu kot powinien mieć przez cały czas dostęp do świeżej wody. Dodatkowo warto pamiętać o dolewaniu wody do mokrej karmy.

Miernikiem skuteczności jest ciężar właściwy moczu – u kotów z FIC celuje się w mocz rozcieńczony (ok. 1,030 lub niżej), co lekarz może sprawdzić podczas wizyty kontrolnej.