Atopowe zapalenie skóry u psa - przyczyny, objawy, leczenie

Przyczyny atopowego zapalenia skóry u psa (AZS)

Główną przyczyną AZS u psa jest genetycznie uwarunkowana, nieprawidłowa i nadmierna reakcja układu odpornościowego na powszechne alergeny środowiskowe, takie jak roztocza kurzu domowego, pyłki traw i drzew, czy zarodniki pleśni. Substancje te u zdrowych psów nie powodują żadnych problemów, natomiast u atopików wywołują ostrą reakcję zapalną.

Przeczytaj na blogu: Alergia u psa – objawy i metody rozpoznania

W przypadku psiego AZS, alergeny wnikają do organizmu głównie przez uszkodzoną barierę naskórkową (alergeny kontaktowe) lub drogą oddechową (alergeny wziewne). Dzielimy je najczęściej na:

• Alergeny środowiskowe i domowe: roztocza kurzu domowego, roztocza magazynowe, zarodniki grzybów i pleśni.
• Alergeny sezonowe: pyłki traw, drzew i chwastów.
• Alergeny pokarmowe: choć to osobna kategoria, alergie pokarmowe (np. na kurczaka, wołowinę czy nabiał) bardzo często współistnieją z atopią, potęgując objawy skórne.

Czy atopowe zapalenie skóry u psa ma charakter sezonowy?

U niektórych psów AZS może mieć charakter ściśle sezonowy. Jeśli Twój pies uczulony jest głównie na pyłki, objawy będą nasilać się wiosną, latem lub jesienią. Jeśli jednak winowajcą są roztocza kurzu domowego, uporczywy świąd będzie towarzyszył psu przez cały rok, ze szczególnym nasileniem w sezonie grzewczym.

Jakie rasy psów najczęściej chorują na atopowe zapalenie skóry?

Atopia u psa ma silne podłoże genetyczne. Rasy o najwyższym genetycznym ryzyku zachorowania to przede wszystkim buldogi (angielskie i francuskie), mopsy, labradory i golden retrievery, a także rasy mniejsze, takie jak west highland white terriery.

Przeczytaj na blogu: Łysienie u psa – przyczyny, objawy, leczenie. Jak sobie poradzić?

Wysokie predyspozycje do atopii wykazują również:

• Sznaucery (przede wszystkim miniaturowe),
• Cocker spaniele,
• Shar pei,
• Bulteriery.

Jeśli rodzice Twojego psiaka borykali się z atopowym zapaleniem skóry, prawdopodobieństwo, że maluch również będzie miał problemy alergiczne, jest niestety bardzo wysokie.

VET EXPERT HYPOALLERGENIC ULTRA - sucha karma weterynaryjna dla psów

W jakim wieku pojawiają się pierwsze objawy AZS u psa?

Atopia u psa najczęściej ujawnia się u młodych zwierząt. Pierwsze objawy kliniczne są zazwyczaj diagnozowane u psów w wieku od 6. miesiąca do 3. roku życia. Bardzo rzadko zdarza się, aby AZS rozpoczęło się u psów starszych (powyżej 7 lat).

Jakie są najczęstsze objawy atopii u psa?

Najbardziej charakterystycznym objawem AZS u psa jest niezwykle intensywny świąd, ciągłe lizanie łap, zaczerwienienie skóry (rumień) oraz nawracające zapalenia uszu. Zmiany te zazwyczaj lokalizują się w bardzo specyficznych miejscach: na pysku, w okolicach oczu, na brzuchu, w pachwinach i pachach oraz w przestrzeniach międzypalcowych.

Poznaj wszystkie objawy atopii skórnej:

• Świąd – skóra ze zmianami atopowymi jest przesuszona, podrażniona i swędząca. Pies może intensywnie się drapać (jakby miał pchły), ocierać się o meble, a także oblizywać lub podgryzać skórę i wygryzać sobie sierść. Nadmierna drapanie i obgryzanie skóry może prowadzić do powstawania owrzodzeń, zadrapań i otwartych ran. 
• Zaczerwienienie i stan zapalny skóry - skóra psa może być miejscowo zaczerwieniona oraz obrzęknięta, cieplejsza i bolesna.  
• Łuszczenie się skóry – skóra atopowa jest często przesuszona, co może powodować jej łuszczenie. Pies może również tracić włosy na obszarach dotkniętych zmianami alergicznymi, co może prowadzić do utraty sierści i tworzenia się łysych plam.
• Infekcje skórne – podrażniona i uszkodzona skóra jest bardziej podatna na infekcje bakteryjne lub grzybicze, które mogą w znaczący sposób pogorszyć jej stan oraz ogólną kondycję i samopoczucia zwierzaka.

U niektórych psów atopowe zapalenie skóry może manifestować się również w postaci objawów usznych (świąd, zapalenie ucha, nadmierna produkcja woskowiny) i objawów ocznych (świąd, łzawienie, zaczerwienienie białek oczu). W zaawansowanych przypadkach AZS może wpływać na ogólną kondycję psa, prowadząc do apatii, utraty apetytu lub zmian w zachowaniu.

Przeczytaj na blogu: Alergiczne pchle zapalenie skóry (APZS) u psów – objawy i leczenie

Jeśli zauważasz u swojego psa objawy sugerujące atopię, takie jak świąd i problemy skórne, niezwłocznie skonsultuj się z lekarzem weterynarii, który przeprowadzi z Tobą pogłębiony wywiad, dokładnie zbada psa oraz zleci wykonanie odpowiednich testów. Postawienie diagnozy i wdrożenie odpowiedniego leczenia, pomoże złagodzić objawy choroby i poprawić komfort psa.

Jak przebiega leczenie atopowego zapalenia skóry u psów?

Leczenie AZS u psa jest wielotorowe i wymaga nowoczesnej farmakoterapii (leki przeciwświądowe, biologiczne), immunoterapii (odczulanie), stosowania diet bogatych w kwasy Omega oraz regularnej, miejscowej pielęgnacji skóry. To proces długotrwały, który wymaga ścisłej współpracy na linii opiekun – weterynarz.

Farmakoterapia i odczulanie

Podstawą jest złagodzenie uporczywego świądu i stanu zapalnego. Współczesna medycyna weterynaryjna rzadko opiera się już tylko na lekach przeciwhistaminowych (są u psów mało skuteczne). Specjalista może zalecić:

• Nowoczesne leki biologiczne (np. lokiwetmab podawany w iniekcjach) lub oclacitinib (tabletki) – działają niezwykle szybko i bezpiecznie blokują odruch świądu.
• Leki immunosupresyjne: Cyklosporyna lub sterydy (np. prednizolon, prednizon) stosowane w stanach zaostrzenia.
• Immunoterapię swoistą: Czyli tzw. odczulanie (autoszczepionki). To jedyna metoda, która leczy przyczynę alergii, polegająca na podawaniu psu roztworów z alergenem, by przyzwyczaić do niego organizm.

VET EXPERT MOISTURIZING SPRAY - spray nawilżający dla psów i kotów 100 ml

Dieta i wsparcie bariery skórnej

Skóra atopowa ma uszkodzoną strukturę lipidową. Oprócz zastosowania diety hypoalergicznej lub eliminacyjnej (przy podejrzeniu alergii pokarmowej), kluczowe jest suplementowanie kwasów tłuszczowych Omega-3 i Omega-6. Warto sięgnąć po specjalistyczne dermokosmetyki oraz sprawdzone preparaty weterynaryjne wspierające odbudowę bariery skórnej, na przykład z polecanej przez specjalistów linii Vet Expert.

Zobacz wszystkie kosmetyki do pielęgnacji skóry i sierści psa

Profilaktyka przeciwpasożytnicza

Psy z AZS są niezwykle wrażliwe na ślinę pcheł. Nawet jedno ugryzienie może wywołać potężny nawrót świądu (tzw. APZS), dlatego rygorystyczne, całoroczne zabezpieczanie psa przeciwko pchłom i kleszczom jest absolutnie obowiązkowe.

Domowe sposoby i pielęgnacja – jak ulżyć psu z AZS?

Domowe leczenie to przede wszystkim codzienne wsparcie terapii weterynaryjnej poprzez częste kąpiele w łagodzących szamponach, dbanie o czystość otoczenia i zapewnienie psu bezstresowego, bezpiecznego środowiska.

Praktyczne kroki dla opiekuna:

• Częste kąpiele: Używaj specjalistycznych szamponów dla psów atopowych (np. z dodatkiem owsa koloidalnego, który łagodzi podrażnienia, lub szamponów z chlorheksydyną przy infekcjach bakteryjnych). Kąpiel mechanicznie zmywa z sierści alergeny (pyłki, roztocza).
• Zarządzanie alergenami: Jeśli pies jest uczulony na pyłki – unikaj spacerów po łąkach wcześnie rano i w suche, wietrzne dni (najlepiej spacerować po deszczu). Przy alergii na roztocza – zrezygnuj z dywanów i często pierz legowisko psa w wysokiej temperaturze.
• Redukcja stresu: Świąd powoduje frustrację, a stres z kolei potęguje uczucie swędzenia (błędne koło). Otocz psa troską, zapewnij mu spokojny kąt do odpoczynku i dużo miłości.

Czy możliwie jest całkowite wyleczenie psa z AZS?

AZS jest przewlekłą chorobą i jej całkowite wyleczenie nie jest możliwe. Jednak prawidłowo prowadzona terapia, właściwa pielęgnacja skóry oraz Twoja uważna i troskliwa opieka nad psem mogą zredukować objawy i zminimalizować ryzyko wystąpienia ostrych nawrotów choroby, a co za tym idzie - poprawić jakość życia psa. 

Pamiętaj, że każdy organizm jest inny, dlatego najlepszy plan leczenia dla Twojego psa musi być ustalony indywidualnie, na podstawie wywiadu i badań.

Często zadawane pytania (FAQ) o atopowe zapalenie skóry u psa